Tiyatro sevilir de ödüller sevilmez mi, hele ki ödül geceleri? Biz de severiz tiyatroyu, ödül gecelerini de başka başka. Fevkalâde severiz hem de. Ödül alsak da almasak da. Dostlar alışverişte görsün yeter. Bununla beraber büyük emekler verip kılı kırk yararak hazırlanan oyunlarda emeğimiz yeter ki görünür kılınsın yahut takdir edilsin başka bir şey istemeyiz, diye cansiparane performanslarını sergileyen oyuncuların da sayısı az değil hani. Görünürlüklerini artıracak olan o ödülü bir umutla beklerler. Gelecekteki oyunlar için bir kıvılcım gerekiyor zira. Bu ödüllerin başında ise Afife Jale ödülü gelir şüphesiz. Yeri çok başkadır tiyatrocular için. En popüler olanı olduğundan mıdır bilinmez dedikodusu da çoktur. Mübalağa ederek söylersek Afife’den önce Afife’den sonra ikiye bölünür hayat. Gerisini siz düşünün artık ne kadar önemli olduğunu.
Gel gör ki; Afife Jale Ödül törenine katılmak henüz kısmet olmadı bu hakir kulunuza. Ödül kazananların dışında oraya gidenlerin nasıl gittiğini merak etsem de sormuyorum kimseye. Çağrılınca öğrenirim nasılsa. O geceye katıl(a)mamanın hazzını yaşıyorum şimdilik. Yine de davet ederlerse düşünürüm. (bekle sen bekle, çok çok, ederler hıhı)
Bu sene 28’incisi düzenlendi ve yine kaçırdım. Hep sonra gelir aklıma hep sonradan. Canlı yayın kaydını izlemeyi başardım ama. Heyecanlı ayaklar üzerinde durup poz vermeyen oyuncu neredeyse kalmazken cemiyette, ben canlı yayın kovalayabiliyorum ancak. Siyah elbise. Janti bir duruş, bozmayın çekiyorum. Dıkşın. Çekiyorum demişken en başarılı sahne tasarımı ödülünü kazanan Kumbaracı50 yapımı olan “Bozmayın Çekiyorum” oldu. Gitmek için ille de ödül alması mi gerekiyordu sanki, kaydedildi planlara, gidilecek. Kazananların tam listesine şuradan bakılabilir: https://bianet.org/haber/28-yapi-kredi-afife-tiyatro-odullerinin-kazananlari-belli-oldu-319441 (E.T. 08.05.2026)
Gelin-damatla fotoğraf çektirmeye benzetirim bu gibi ödül gecelerinde afiş panosunun önünde fotoğraf çektirenleri. Gitmeden nasıl bildiğimi sormayın, biliyorum vesselam; sosyal medya der susarım. Ödül alanlar tabii ki en güzel pozlarını verecek, sonuna dek hakları, benim sözlerim diğer katılımcılara. Çok mu abarttım bunu, gelecekte alacak ödüllerin provasını yapıyor olamazlar mı yani? Gidemiyorum ya ille de suyu bulandıracağım, benimki de amma fitne fücur, gözler hele velfecri. İşin komedisi bir yana esas gerçeği bir yere kadar tahmin etmek zor değil, yazılı olarak kendime hatırlatmak adına bu bilgiyi kendimle paylaşmakla yetiniyorum. Televole izleyen kuşağız nihayetinde söylediklerimiz yabana atılması. Tanıdığım bazı yüzleri her ödül gecesinde görünce, şu sabah programlarına bedeli mukabilinde katılan teyze ve amcalar geliyor aklıma hem billahi hem tallahi. Bunları servisle alıp evlerine kadar bırakıyorlardır da. Her şeyi bilemem, tahmin benimkisi.
Bakmayın atıp tuttuğuma Türk tiyatrosunun en köklü, en prestijli ödüllerinden biri olarak kabul edilen bu geceye en şık elbisenle orada olmayacaksın da nerede olacaksın, olacak iş mi? Peki neyin nesidir bu Afife Ödülleri? Az bilinen adıyla “Yapı Kredi Afife Tiyatro Ödülleri”. İsim geçtiği için, reklam. Bununla beraber arsızlık yapıp Afife kimdir, diye soracak değilim size. Onu benden daha iyi tanıdığınızdan şüphem yok. Merak eden Afife oyunu hâlâ sahnelerde, seyredebilir. Yanlış hatırlamıyorsam 2025 Afife ödüllerinde “Haldun Dormen Özel Ödülü” bu oyuna verilmişti. Yağ satarım bal satarım ustam ölmüş ben satarım. Satmışım anasını ben bu dünyanın.
Söz konusu bu ödül Afife Jale adına 1997 yılından beri aralıksız olarak veriliyor. Her sene de muhakkak bir tartışma yaşanır. Tartışmalar aşağı yukarı aynıdır. Arzu eden hemen bakabilir sıcağı sıcağına bu seneki tartışmalara. Jürilere mi dersiniz, alan oyunlara mı, ödülün arkasındaki kapitalist monşerlere mi, herkes nasibini alır bu eleştirilerden. Sanatın ve özellikle tiyatronun finansal yapılara bağımlı hale geldiği gerekçesiyle eleştirilerine sık sık rastlanır sosyal medyada. En net ifadeyle “kapitalizm devlete ödül veriyor” şeklinde değerlendirilir. Bu ve buna benzer eleştirilere kulak asan pek az olur maalesef, her sene yine bildiğini okurlar. Sanki geçen sene hiçbir olmamış gibi yeni baştan ele alınır her şey.
Bakın ben bile oturduğum yerde, gitmememe rağmen kelimeleri sıralıyorum art arda. Bazı eleştirilere hak vermemek mümkün değil elbette. Mesela Oyun Atölyesi, Semaver Kumpanya gibi tiyatro oluşumları ta baştan bunun önüne geçmek adına hiçbir ödüle katılmayarak taraflarını belirlediler.
Merak ettiğim bir başla şey de İstanbul’daki her oyunun izlenip izlenmediği? Yoksa belirli oyunlar seçilip onlar etrafında mı dönülüyor? Beyan esastır diyerek, Prof. Dr. Aslı Yılmaz başkanlığındaki 33 kişilik jüri, 28. Yapı Kredi Afife Tiyatro Ödülleri sürecinde toplam 268 oyunu değerlendirdiğini bildirdi.
Bu eleştirilerin içinde en dikkat çekici olanı ise haksız rekabet ve adil değerlendirme tartışmalarıdır. Özellikle Devlet tiyatroları ve Şehir tiyatrolarının kendi yağında kavurulan ödeneksiz tiyatroların bünyesindeki oyunlarla aynı dallarda yarıştırıldığına dair tartışmalar her sene hortlasa da ilgili kişiler bu eleştirilere kulak tıkamakla yetinir. Ne de olsa 84 ödülle İstanbul Şehir Tiyatroları en fazla ödül toplayan kurum. İkinci sırada da 72 ödülle İstanbul Devlet Tiyatrosu yer alır. Sayılara bakınca eleştirileri daha da anlam kazanıyor tabii. Buna mukabil, İBB Şehir tiyatroları 2026’da Afife ödülünün değerlendirme sürecinin dışında kalma kararını aldıklarını kamuoyuna duyurarak bir ilke imza attı.
Geceye dönelim yine biz. Bu sene aramızdan ayrılan ve uzun yıllar bu ödülün sanat danışmanlığını üstlenen Haldun Dormen yine unutulmadı. 2016’dan beri verilen “Haldun Dormen Özel Ödülü” ne layık görülen “Konken Partisi” oyunuyla Tiyatrokare’ye verildi. Bu ödülü takdim etmek için sahneye Ömer Dormen çıktı. Sözlerini sonlandırmadan önce gençlere tiyatroyu sevdirmek adına Haldun Dormen tiyatro bursunu hayata geçirdiğini duyurdu.
Muhsin Ertuğrul Onur Ödülü’nü alan Şahika Tekand olurken yılın en iyi başarılı yönetmeni “Filler ve Karıncalar” yapımıyla Arzu Gamze Kılınç, yılın en iyi başarılı oyunu da Lucy oldu ve son oldu. Her ödül gecesinde olduğu gibi ödül alan herkes sahneye çıkarak Lüküs Hayat şarkısını söylemeye başladı. Geceye son verilmeden canlı yayını kapattım ben de.
Şişli’de bir apartıman…
